Sava Mrkalj – genije i stradalnik

“Drugim učenim ljudima bili su potrebni tomovi knjiga, da bi se uspeli na vrh srpske intelektualne elite; Savi Mrkalju je bilo dovoljno osamnaest stranica knjižice štampane 1810. godine u Budimu gradu.“

U pitanju je bila gramatička brošura „Salo debeloga jera libo azbukoprotres“…

Više od jednog vijeka Mrkalj je pominjan samo kao neko ko je „utro put“, „pripremio teren“ Vukovoj reformi srpskog ćiriličnog pisma. Zbog toga je istoričar književnosti Jovan Deretić istakao da je Mrkalj tragični junak srpske jezičke reforme.

U svakom slučaju, prva znanja o azbučno-jezičkim pitanjima Vuk Stefanović Кaradžić stekao je u tim peštanskim druženjima sa Savom Mrkaljem i još nekolicinom učenih Srba tog vremena – Dimitrijem Davidovićem, Lukom Milovanovim, Dimitrijem Frušićem itd… Nesumnjivo, ti kontakti i docniji podsticaji Jerneja Кopitara usmjerili su Vukov rad na polje jezičko-azbučne reforme. U posljednjim decenijama, a ne sumnjam da je to i ranije bila praksa ponegdje, zavladala je moda osporavanja značaja, veličine i djela Vuka Кaradžića, te mu se pripisivalo i da je bukvalno ukrao, plagirao Savu Mrkalja. I, shodno tome, pokupio sav kajmak, slavu itd…

Nevaljalac jedan ćopavi..

Ustvari, to su laičke, površne i neprovjerene, neargumentovane optužbe. Svako iole zaintresovan će u predgovoru Vukove „Pismenice serbskoga jezika“ (tj. gramatike), pronaći ove riječi napisane četiri godine nakon susreta sa Mrkaljem, citiram:

„Ja sad ovđe, imajući za namjerenje uspjeh Serbskoga Кnjižestva, ne mogu druge Azbuke upotrebiti nego Mrkaljevu, jerbo za Serbski jezik lakša i čistija ne može biti od ove“..

Meni ovo liči na sve, samo ne na lopovluk.. Još sam negdje, davno, devedesetih, načula, ili pročitala da je nesrećni Sava bio i alkoholičar (nemojte ovo da uzmete kao neosporan fakat), da je bio skroman i da nije želio na svojim plećima da nosi još i teret slave (nije mnogo mario za to), te je tako ostavio Vuku u amanet da dovrši njihovu misiju ustoličenja narodnog jezika i ponese to sporno breme. Vuk, ne samo da nije preuzeo zasluge u Mrkaljevo ime, nego je naglasio jasno čiji je obrazac azbuke koristio, a pride je još od zaborava sačuvao i Savinu poeziju, za koju kažu da je vijesnik našeg romantizma.

Izvod iz Vukove „Pismenice serbskoga jezika“

Poslušajte emisiju posvećenu čovjeku, koji je, zajedno sa Vukom Stefanovićem Кaradžićem, zaslužan za reformu srpskog pravopisa.

Na naslovnoj fotografiji se, pored naslovnice Mrkaljeve brošure, nalazi i njegov portret, rad Predraga Dragovića iz 2011. godine.

Autor i voditelj – Aleksandra Milenković

Budi prvi koji komentariše

Ostavi komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena




Anti-SPAM Test *

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.