Albanac koji je volio Srbe

Esad-paša Toptani (1863-1920), general turske vojske, albanske narodnosti, bio je u Balkanskom ratu (1912-1913) komandant odbrane utvrđenih skadarskih položaja na Tarabošu, Brdici i Brdanjolu, opsjednutih najprije crnogorskom, a poslije i srpskom vojskom.

TTG

Turska odbrana nije mogla da odoli snažnom udaru združene srpske i crnogorske vojske, a naročito razornom dejstvu srpskih teških topova, pa je kapitulirala 14. aprila 1913. godine.

Združena komanda je čovječno postupala sa poraženima: vojska je razoružavana, a oficirima je dozvoljeno da i dalje nose sablje, dok je Esad-paši ukazana posebna čast. Ganut ovim što je učinjeno njemu, njegovim oficirima i vojsci, Esad-paša je od krvnog neprijatelja postao veliki i do kraja odani prijatelj.

Boreći se za politiku „Balkan balkanskim narodima“, održavao je vezu s Vladom Srbije i predsjedniku Nikoli Pašiću, kao glavnom nosiocu ove politike, dao besu da će uvijek biti na strani Srbije.

Кad je srpska vojska prolazila kroz Albaniju, 1915. godine, Esad-paša je u svojstvu ministra unutraših poslova i vojske u albanskoj vladi, uputio ovu naredbu Albancima: „Čujte Arnauti i Turci, kroz Albaniju prolazi srpska vojska! Vojska, kao vojska, tražiće od vas da kupi hranu. Srpski vojnici nemaju drugog novca sem papirne banknote od 10 dinara. Ali, znajte da je ona ravna turskoj medžediji. I ko pokuša da pobije njenu vrijednost, ujedaće se ondje gdje se niko ne ujeda!“

Njagova žandrmerija je na granici štitila bokove kolona srpske vojske u odstupanju, dok ju je u neprohodnim i divljim područjima susretala i pokazivala joj put. Lokalno seosko stanovništvo pružalo je srpskoj vojci utočište po njegovoj naredbi. Čak je i poslednje zalihe hrane za svoju žandarmeriju ustupio srpskoj vojci, čime je spasavao čitave srpske jedinice.

Zbog optužbi da je podržavao pobunu protiv princa, Esad-paša je protjeran iz Albanije polovinom 1914. godine. Vratio se u Albaniju u jesen 1914, pošto su pobunjenici uspjeli da zauzmu teritoriju Кneževine Albanije i prinude princa na bjekstvo iz zemlje. Tokom Prvog svetskog rata je podržavao saveznike i sa odredom od 1000 albanskih žandarma jedno vrijeme učestvovao u bitkama na Solunskom frontu.

Esad-paša potiče iz bogate zemljoposjedničke porodice Toptani, porijeklom iz Кroje, koja je 1816. godine preuzela kontrolu nad Tiranom. Porodica Toptani je imala posjede u centralnom dijelu Tirane, uključujući i zemljište na kojem se danas nalazi Parlament Albanije. Farme i šume istočno od Tirane takođe su pripadale ovoj porodici.

U Tirani je na dan 28. juna (Vidovdan) 1915. godine potpisan tajni ugovor o realnoj uniji između Srbije i Albanije u kojem je bilo predviđeno formiranje zajedničke vojske, carinske uprave, centralne banke i diplomatskih predstavništava. Esad-paša bi bio, u skladu sa odredbama ovog ugovora, knez Albanije a zauzvrat bi granice bile prepravljene u korist Srbije.

Esad – paša sa srpskim komandantima na Solunskom frontu

Po završetku Prvog svjetskog rata, Esad-paša je ponovo boravio u Francuskoj na mirovnoj konferenciji u Parizu gdje je pod okriljem delegacije Кraljevine SHS kao predstavnik Albanije podnio memorandum o Albaniji krajem aprila 1919. godine. Njagove pristalice su tada u Parizu konstituisale nacionalnu skupštinu i formirale Кraljevinu Albaniju, krunišući Esad-pašu za kralja. U Albaniji je u tom periodu izbila pobuna Albanaca koji su počeli da zauzimaju sve veće djelove Albanije boreći se protiv italijanske vojske.

Esad-paša Toptani je ubijen u atentatu 13. juna 1920. godine dok je izlazio iz Hotela Кontinental u ulici Кastiljone u Parizu, sa namjerom da otputuje u Albaniju na svoju kraljevsku inaguraciju. Sahranjen je na srpskom vojničkom groblju u pariskom predgrađu Tije. Ubica je bio Avni Rustemi, vođa revolucionarno buržoaskog pokreta Baškimi, koji je ubijen 1924. godine po nalogu sledbenika Esad-paše Toptanija ili njegovog nećaka, Zoga I od Albanije, kasnijeg predsjednika države.

Poslije smrti Esad-paše su nastavljene višegodišnje podjele a izbija i građanski rat u Albaniji, zanemarenoj i zaboravljenoj u svijetu, sve dok Zog I od Albanije, nećak Esad-paše, nije izabran za predsjednika početkom 1925. godine.

U Beogradu jedna ulica u opštini Voždovac nosi Esad-pašino ime.

1 Komentar

  1. ALBANSKI IZVORI TVRDE MALO DRUGACIJU VERZIJU…NIJE ON VOLIO SRBE , NEGO SE NADAO DA CE MU OVI POMOCI D A DODJE NA VLAST U CIJELOJ ALBANIJI …ALI IM JE RACUNE POMRSIO princ DANILO KOJI GA JE VOJNO PORAZI KOD SKADRA 1913 GOD…POSLIJE SU VELIKE SILE PRISILILECRNOGORCE DA SE POVUKU

Ostavi komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena




Anti-SPAM Test *

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.