Demografska analiza istočne i zapadne Hercegovine od 1991. do 2013.

Poražavajući demografski podaci, negativan prirodni priraštaj i masovno iseljavanje stanovništva najveći su problem istočne Hercegovine. Broj stanovnika se stalno smanjuje, a popis stanovništva iz 2013. pokazao je koliko je situacija alarmantna. Osim u Trebinju gdje je sa oko 31 000 broj stanovnika ostao isti kao 1991. (treba imati u vidu da se među popisanim nalazi veliki broj studenata i radnika koji ne borave ali su prijavljeni u Trebinju) u svim ostalim opštinama broj stanovnika je drastično smanjen. U Bileći je sa 13 269 iz 1991. po popisu iz 2013. bilo svega 11 536, u Nevesinju sa 14 448 (poslije rata sa izbjeglim Srbima iz Mostara i doline Neretve bilo je više od 20 000) smanjeno na 13 758, u Gacku sa 10 844 na 9 754, a u Ljubinju od 1991. do 2013. broj stanovnika smanjio se sa 4172 na svega 3 756 stanovnika. Poražavajućim brojkama treba dodati podatak da je u Mostaru bilo 24 000, u Čapljini i Stocu po 4 000 Srba, a da danas u dolini Neretve živi svega nekoliko hiljada srpskih povratnika, uglavnom staraca. Činjenice kažu da je u istočnoj Hercegovini i širokom prostoru od Neretve do Kalinovika, Tjentišta i granice sa Crnom Gorom danas živi svega 70 000 stanovnika, ili skoro 40 000 Srba (trećina) manje nego prije početka Otadžbinskog rata.

Sa druge strane Zapadno-hercegovački kanton sa svega 4 opštine, Grude, Ljubuški, Posušje i Široki Brijeg, po popisu iz 2013. ima 97 837 stanovnika, od čega su 99% Hrvati, a gustina naseljenosti je 72 stanovnika na kvadratni kilometar. Sve četiri opštine imale su porast broja stanovnika od 1991. do 2013. Grude su porasle sa 15 976 na 17 865, Ljubuški sa 28 340 na 29 521, Posušje sa 17 134 na 20 698, a Široki Brijeg kao središte regije sa 27 160 na 29 809 stanovnika. Pored 100 000 stanovnika u Zapadno-hercegovačkom kantonu, u Mostaru po popisu iz 2013. živi 106 000 stanovnika (51 216 Hrvata i 46 752 Bošnjaka i svega 4 421 Srba), u Čapljini 28 122 ( 1000 više nego 1991. od čega je 21 000 Hrvata), a u Stocu 14 886 ( oko 9000 Hrvata i 5 500 Bošnjaka).

Postavlja se logično pitanje zbog čega je u cijeloj zapadnoj Hercegovini poslije rata povećan broj stanovnika, dok se u istočnom dijelu drastično smanjio? Zapadna Hercegovine nema više prirodnih bogatstava i nijedan kapitalan energetski objekat, dok samo HET i RiTE Gacko godišnje proizvedu oko 200 000 000 maraka električne energije. Po meni zapadna Hercegovina ima dvije streteške prednosti. Prva je snažan preduzetnički duh koji su sa kapitalom, znanjem i iskustvom stvorili hrvatski iseljenici iz Njemačke i zapadnih zemalja, a drugi i mnogo važniji je snažan politički uticaj Hrvata u Zagrebu i Sarajevu. Od Mamića, Lučića, Bandića do multimilionera iz Ljubuškog Dubravka Grgića, vlasnika koncerna „Agram“ i Hercegovačkog osiguranja, preko brojnih ministara u skoro svakoj hrvatskoj Vladi, Hercegovci imaju snažan uticaj na dešavanja i obezbjeđuju podršku matice za važne projekte u svojoj regiji. Još je veći uticaj Hrvata iz zapadne Hercegovine na politička dešavanja u Sarajevu, i uz nosioce Čovića i Bevandu, u svakoj važnoj instituciji i agenciji imaju svog uticajnog čovjeka.

Sa druge strane istočna Hercegovina više od 10 godine ne samo da nema ministra, već nema nijednog zamjenika, pomoćnika i sekretara u nekom ministarstvu Vlade Republike Srpske i Savjetu ministara BiH. Vlada Republike Srpske, ali ni Srbije i susjedne Crne Gore, nisu pokrenule nijedan važan projekat u Herecgovini od završetka rata, ali zato lokalne udvorice i ulizice svake godine iz Elektroprivrede RS, HET-a i RiTE Gacko prebace u Beograd i Novi sad nekoliko miliona maraka za fiktivne poslove kako bi kupovali naklonost. Iako se svake godine za remont elektro-energetskih postrojenja izdava desetine miliona maraka nijedno privatno preduzeće u Hercegovine nije se razvilo za ovu djelatnost, a poslove redovno dobija Kaldera, Elnos i ostale firme iz Banjaluke i Laktaša.

Poražavajući demografski podaci samo su vrh ledenog brijega koji jasno pokazuje koliko je teška situacija u istočnoj Herecgovini, trenutno jednoj od najsiromašnijih i najnerazvijenijih i najrjeđe naseljenih regija u Evropi. Po prirodnim bogatstvima, geografskom položaju, obilju šuma, vode, plodne zemlje, rude i energetskim potencijama u istočnoj Hercegovini bi se moglo živjeti kao u Švajcarskoj, ali zbog pogrešne politike, negativne selekcije, masovnog iseljavanja mladih ljudi i kapitala ona se nalazi na samom dnu. Za oporavak nophodno je otkloniti uzroke koji su doveli do sadašnje situacije, te omogućiti povratak ljudi i kapitala kako bi se iskoristili brojni potencijali i počeo proces oporavka i kapitalnih investicija kakav je bio od 60-ih do kraja 80-ih godina prošlog vijeka.

Nebojša Vukanović

Budi prvi koji komentariše

Ostavi komentar

Vaša e-mail adresa neće biti objavljena




Anti-SPAM Test *

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.